Thánh Anrê Kim Taegon

Tên đao phủ vung nhát gươm thứ tám, đầu ông rơi xuống bãi cát đỏ. Người linh mục anh hùng ấy chính là Anrê Kim Taegon — Kim Đại Kiến — vị linh mục tiên khởi của Giáo hội Hàn Quốc. Cùng với Thánh Phaolô Chong Hasang và một trăm linh hai vị thánh tử đạo khác, ông là hạt giống ngọc ngà đã làm trổ sinh một Giáo hội phi thường: một Giáo hội duy nhất trong lịch sử không phải do các thừa sai ngoại quốc sáng lập, mà do chính các giáo dân bản xứ tự tìm hiểu sách vở, đón nhận đức tin và gìn giữ bằng máu đào qua hàng trăm năm bách hại.

Anrê Kim Taegon sinh ngày 21 tháng 8 năm 1821 tại Solmoe, nay thuộc Dangjin, tỉnh Chungcheong, đất nước Triều Tiên. Ông sinh ra trong một dòng dõi quý tộc — yangban — danh giá, nhưng là một gia đình đã có truyền thống tử đạo oanh liệt: cụ cố nội của ông là Chân phước Phaolô Kim Kwang-ok chịu tử đạo năm 1801; ông nội ông là Chân phước Anrê Kim Han-sin bị giam cầm mười lăm năm và chết trong tù năm 1816; và sau này, chính người cha ruột của ông là Thánh Inhaxiô Kim Je-jun cũng chịu trảm quyết vì đức tin vào năm 1839.

Ngay từ thuở ấu thơ, cậu bé Taegon đã lớn lên giữa những cuộc truy lùng gắt gao của triều đình Joseon. Gia đình ông phải rời bỏ quê cha đất tổ, trốn chạy vào vùng núi hoang vu Golbaemasil để sinh sống bằng nghề làm nương rẫy. Đức tin của cậu bé được tôi luyện trong sự thầm lặng của những Thánh Lễ lén lút giữa đêm khuya và những câu chuyện về các vị tiền nhân đã đổ máu vì Chúa.

Vào thời bấy giờ, triều đình Triều Tiên thực hiện chính sách bế quan tỏa cảng tuyệt đối: biên giới bị phong tỏa nghiêm ngặt, bất kỳ ai dám lén lút trốn ra nước ngoài đều bị tội tru di tam tộc. Ba cậu bé mười lăm tuổi cùng người dẫn đường đã phải làm một cuộc hành trình thiên lý phi thường: đi bộ ròng rã suốt hơn sáu tháng trời, vượt qua hàng ngàn cây số băng tuyết của vùng Mãn Châu, lén lút trốn qua các trạm kiểm soát biên giới để tiến sâu vào lục địa Trung Hoa.

Năm 1837, họ đặt chân đến bán đảo Ma Cao — thuộc địa của Bồ Đào Nha — và bước vào chủng viện của Hội Thừa Sai Paris. Tại Ma Cao, các chủng sinh Triều Tiên học tiếng Pháp, tiếng Latinh, triết học và thần học. Khí hậu nhiệt đới khắc nghiệt và bệnh tật đã cướp đi sinh mạng của người bạn Choe Bang-je. Kim Taegon cũng nhiều lần ngã bệnh sốt rét thập tử nhất sinh, nhưng ông đã kiên cường vượt qua. Khi chiến tranh Nha Phiến bùng nổ làm Ma Cao bất ổn, ông phải cùng chủng viện tạm lánh sang Philippines một thời gian.

Dẫu sống nơi xứ người tiện nghi, trái tim của người thanh niên trẻ tuổi luôn hướng về quê hương Triều Tiên — nơi các cuộc bách hại năm Kỷ Hợi (1839) đang tàn sát dã man cha ruột ông, các vị thừa sai và hàng ngàn giáo dân thân yêu.

Sau khi hoàn tất chương trình thần học, vấn đề nan giải nhất là: làm thế nào để trở về lại quê hương đang bị rào kín bởi lưỡi gươm bách hại? Suốt từ năm 1842 đến 1844, thầy Kim Taegon đã làm nhiều cuộc trinh sát mạo hiểm dọc theo biên giới Mãn Châu — Triều Tiên. Ông đi bộ giữa những cơn bão tuyết gầm thét, nhiều đêm phải ngủ vùi dưới tuyết trắng hoặc trong chuồng ngựa, ăn tuyết trừ bữa để tìm đường mở một lối đi bí mật cho các thừa sai.

Trở về quê hương, cha Anrê Kim Taegon bắt đầu cuộc đời mục tử lén lút. Ban ngày, ông cải trang thành một người tang chế quý tộc — theo tập tục Triều Tiên thời ấy, người đội mũ tang lớn bằng rơm rạ phủ kín mặt không ai được phép nhìn mặt hay hỏi han. Ban đêm, ông đi bộ băng qua các đèo núi hiểm trở, đến từng giáo điểm hẻo lánh cử hành Thánh Lễ, giải tội và củng cố đức tin cho các tín hữu đang sống chui rủi trong cảnh nghèo đói.

Nhận thấy ông có học vấn uyên bác, thông thạo tiếng Pháp, tiếng Latinh và tiếng Hán, lại có kiến thức sâu rộng về địa lý thế giới, các quan chức triều đình và chính nhà vua ban đầu rất khâm phục tài năng của ông. Họ dùng mọi lời ngon ngọt dụ dỗ ông từ bỏ đạo Công giáo để nhận một chức tước lớn trong triều đình. Nhưng cha Anrê Kim Taegon đã mỉm cười khước từ. Ông bảo:

“Tôi tôn kính nhà vua, nhưng tôi phải tôn kính Thiên Chúa là Vua trên hết mọi vua trước hết!”

Họ chuyển sang tra tấn ông dã man: bị đánh đập bằng gậy gỗ gai, bị treo ngược người lên xà nhà và bị tra tấn bằng những kẹp sắt nung đỏ. Suốt ba tháng bị giam cầm trong ngục tối, bị thẩm vấn hơn bốn mươi lần, thân xác bầm dập rướm máu, người linh mục trẻ tuổi vẫn giữ vững sự bình an thanh thoát lạ thường. Các viên cai ngục và bạn tù đều xúc động trước sự dịu hiền và lòng nhân từ của ông.

Từ trong ngục tối, ông đã lén lút viết bức thư mục vụ cuối cùng gửi cho toàn thể các tín hữu Triều Tiên — một kiệt tác đức tin bất hủ:

“Hỡi anh chị em thân mến, hãy nhớ rằng Chúa chúng ta đã bước vào cuộc đời đau khổ trước khi bước vào vinh quang... Nếu chúng ta không cùng chịu đau khổ với Người, làm sao chúng ta có thể được chung phần vinh quang với Người? Đừng để những cơn thử thách này làm anh chị em sợ hãi hay ngã lòng! Hãy giữ vững đức tin, hãy hết lòng yêu thương nhau, và hãy hiệp nhất trong Đức Kitô! Chẳng bao lâu nữa cha sẽ hoàn tất cuộc chạy đua nơi pháp trường... Cha hẹn gặp lại tất cả anh chị em trên Thiên Đàng!”

Đức Giáo hoàng Piô XI đã tuyên phong Chân phước cho ông vào ngày 5 tháng 7 năm 1925. Và vào ngày 6 tháng 5 năm 1984 — trong chuyến công du lịch sử kỷ niệm hai trăm năm Giáo hội Hàn Quốc — Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã long trọng tôn phong Anrê Kim Taegon cùng một trăm linh hai vị tử đạo Triều Tiên lên bậc Hiển Thánh ngay tại thủ đô Seoul. Đây là lễ tuyên thánh đầu tiên trong lịch sử được cử hành bên ngoài kinh thành Rôma. Hội Thánh mừng kính ông cùng các bạn tử đạo vào ngày 20 tháng 9 hằng năm.