Thánh Sêbastianô

Người chiến sĩ kiên cường mang thân thể nát tan vì tên bắn ấy chính là Sêbastianô — Sebastianus — vị tử đạo lừng danh của quân đội La Mã. Ông đã dùng chính bộ quân phục chỉ huy cận vệ hoàng gia của mình không phải để mưu cầu danh vọng thế tục, mà để biến mình thành chiếc khiên bảo vệ cho các Kitô hữu đang bị giam cầm trong ngục tối. Và sau khi được cứu sống một cách mầu nhiệm khỏi làn mưa tên, ông đã không hề trốn chạy; ông can đảm quay trở lại đứng trước mặt bạo chúa để cất cao tiếng nói tố cáo sự bạo tàn và làm chứng cho Chúa Kitô cho đến giọt máu cuối cùng. Ông được muôn đời tôn kính là quan thầy của các binh sĩ, của các vận động viên thể thao, và là vị thánh được cầu khẩn đặc biệt để xua trừ các trận dịch bệnh kinh hoàng.

Sêbastianô sinh vào khoảng năm 256 tại Narbonne, thuộc xứ Gaul — nay thuộc miền nam nước Pháp. Cha ông là một quý tộc người Narbonne, mẹ ông là một phụ nữ quý tộc đạo hạnh thành Milano. Ông lớn lên và được giáo dục đức tin Kitô giáo vững vàng tại thành phố Milano — khi đó đã là một trong những trung tâm Kitô giáo quan trọng bậc nhất miền bắc Ý, dù còn cách hơn một thế kỷ nữa mới đến thời Thánh Ambrôsiô làm giám mục nơi đây.

Lớn lên, ông gia nhập quân đội đế chế La Mã vào khoảng năm 283. Với trí thông minh, lòng dũng cảm phi thường và tác phong kỷ luật mẫu mực, Sêbastianô nhanh chóng thăng tiến vượt bậc trên con đường binh nghiệp. Hoàng đế Điôclêcianô và hoàng đế Maximianô hết lòng tin cậy và quý mến ông, đã bổ nhiệm ông làm đại đội trưởng Đội Cận vệ Hoàng gia thứ nhất — Cohors Praetoria — đơn vị tinh nhuệ bậc nhất chịu trách nhiệm bảo vệ an nguy cho chính ngai vàng hoàng đế, một vị trí mà bất cứ sĩ quan La Mã nào cũng khao khát đạt tới.

Sách hạnh tích cổ kính Passio Sancti Sebastiani thuật lại rằng trong chốn lao tù Rôma, có hai anh em sinh đôi thuộc dòng dõi quý tộc là Máccô và Marcellianô đã bị bắt vì theo Đạo. Họ đã kiên cường chịu đựng tra tấn, nhưng khi quan tòa cho hoãn án ba mươi ngày để gia đình thuyết phục, thì cha mẹ già, vợ con và bạn bè thân thuộc của họ đã tuôn vào ngục khóc lóc thảm thiết, van xin hai anh em hãy giả vờ tế thần một lần để cứu lấy tính mạng và trở về với gia đình. Đứng trước những giọt nước mắt của người thân, hai người tử đạo bắt đầu dao động, ý chí lung lạc.

Chính lúc ấy, đại đội trưởng Sêbastianô trong bộ quân phục chỉ huy lộng lẫy đã bước vào giữa phòng giam. Ông cất giọng vang dội, đầy lửa mến thiêng liêng khích lệ hai người chiến sĩ của Chúa:

“Hỡi các chiến sĩ dũng cảm của Đức Kitô! Các anh đã chiến đấu kiên cường đến chặng đường cuối cùng, tại sao các anh lại để cho những giọt nước mắt phù phiếm của trần gian cướp mất triều thiên vinh hiển vĩnh cửu của các anh? Đừng vì sự sống ngắn ngủi tạm bợ nơi trần thế này mà đánh đổi lấy sự hư mất muôn đời! Hãy nhìn lên trời cao, nơi Đức Kitô đang mở rộng vòng tay chờ đón các anh!”

Hành động truyền đạo công khai của người chỉ huy cận vệ nhanh chóng bị bại lộ. Hoàng đế Điôclêcianô vô cùng giận dữ khi phát hiện người sĩ quan thân tín nhất mà mình hết lòng sủng ái lại là một Kitô hữu nồng thành. Nhà vua triệu ông đến và giận dữ trách mắng:

“Ta đã ban cho ngươi tước vị cao sang, đặt ngươi làm chỉ huy cận vệ bảo vệ tính mạng ta, cớ sao ngươi lại phản bội ta để đi theo tà đạo ấy?”

Sêbastianô bình thản trả lời bằng sự trung thực của một người lính chân chính:

“Thưa hoàng đế, tôi luôn là người lính trung thành nhất của ngài! Tôi luôn cầu nguyện cùng Thiên Chúa hằng sống là Đấng Tạo Hóa duy nhất để xin Người gìn giữ ngài và mang lại sự bình an cho đế quốc! Còn việc thờ lạy các ngẫu tượng bằng gỗ đá vô tri của các ngài mới thực sự là điều đem lại tai họa cho đế chế!”

Để ngăn cản các Kitô hữu tôn kính thi hài ông, quân lính đã ném xác xuống cống ngầm Cloaca Maxima bẩn thỉu của thành Rôma — hệ thống cống rãnh cổ xưa nhất của thành phố, vốn đã tồn tại từ thời Cộng hòa La Mã nhiều thế kỷ trước. Nhưng đêm hôm ấy, Thánh Sêbastianô đã hiện ra với một phụ nữ đạo đức tên Lucina, chỉ cho bà biết nơi thi hài mình đang mắc lại. Các tín hữu đã vớt thi hài thánh thiện ấy lên và an táng trọng thể trong hầm mộ trên đường Appia, tại cột mốc dặm thứ ba tính từ trung tâm thành Rôma.

Sau này, hoàng đế Constantinô đã cho xây dựng Vương cung thánh đường Thánh Sêbastianô Ngoại Thành — San Sebastiano fuori le Mura — nguy nga ngay trên phần mộ của ông, một trong bảy nhà thờ hành hương truyền thống của kinh thành Rôma mà các tín hữu vẫn viếng thăm suốt nhiều thế kỷ.

Trong suốt thời kỳ Trung Cổ và Phục Hưng, Thánh Sêbastianô được tôn kính đặc biệt như vị thánh cứu tinh xua trừ các trận đại dịch hạch kinh hoàng — như đại dịch ở Rôma năm 680, hay đại dịch ở Milan năm 1576. Người ta ví những mũi tên bắn vào thân xác ông như những mũi tên của dịch bệnh truyền nhiễm, và sự sống lại kỳ diệu của ông là dấu chỉ của ơn chữa lành, khiến các thành phố khắp châu Âu thời trung cổ thường dựng nhà nguyện kính ông ngay khi có dịch bệnh bùng phát.

Trong nghệ thuật thánh qua muôn thế kỷ, hình ảnh Thánh Sêbastianô bị trói vào cây với những mũi tên cắm trên thân thể đã trở thành một trong những đề tài được các danh họa bậc thầy — như Sandro Botticelli, Raphael, El Greco, và về sau nhiều họa sĩ khác — khắc họa nhiều nhất trong toàn bộ lịch sử hội họa Kitô giáo, chỉ đứng sau hình ảnh Chúa Giêsu chịu đóng đinh và Đức Mẹ. Hội Thánh mừng kính Thánh Sêbastianô vào ngày 20 tháng 1 hằng năm. Ông được đặt làm quan thầy của các binh sĩ, cảnh sát, cung thủ và các vận động viên thể thao.