Ông Thị có lần được cho về. Ông có thể đi luôn, trốn biệt. Nhưng đến ngày hẹn, ông lại tự mình trở lại trình diện. Rồi từ trong ngục, ông nhắn về cho vợ một lời hẹn: cả gia đình mình sẽ sum họp trên Nước Trời.
Con nhà binh
Giuse Lê Đăng Thị sinh năm 1825 tại Kẻ Văn, làng Văn Quy, tỉnh Quảng Trị, trong một gia đình có truyền thống nhà binh. Theo nghiệp gia đình, ông vào quân đội, làm cai đội ở Hà Tĩnh.
Ông lập gia đình, có ba người con. Rồi vợ ông qua đời. Ông tái hôn.
Phương châm sống của ông rất ngắn gọn: "Thà chịu chết còn hơn chối đạo."
Xin giải ngũ
Năm 1859, lệnh cấm đạo dưới triều Tự Đức ngày càng nghiêm ngặt. Người lính Công giáo nào cũng có thể bị buộc bước qua thập giá. Ông Thị xin giải ngũ, lấy lý do bệnh tật, rồi về Kẻ Văn một mình. Gia đình ông không thể theo về cùng.
Nhưng bỏ chức cũng không giúp ông thoát được. Ông vẫn là một cai đội cũ, và ai cũng biết ông có đạo.
Tự trở lại trình diện
Ngày 28 tháng 1 năm 1860, ông bị tố cáo, bị bắt cùng một số người đồng ngũ cũ.
Có một lần ông được cho về tạm. Ông có thể trốn đi, không ai tìm được. Nhưng đến ngày hẹn, ông lại tự trở lại trình diện. Một người lính giữ lời hứa, kể cả khi lời hứa ấy dẫn đến ngục tù.
Ông bị giam ở Quảng Trị cùng nhiều người khác. Ông chịu đòn, được hứa tha nếu bước qua ảnh thánh. Ông không bước.
Người lính canh được cảm hóa
Điều lạ là trong ngục, sự bình tĩnh và hiền hòa của ông đã cảm hóa cả những người canh giữ. Có một người lính canh cảm mến ông đến mức xin theo đạo. Có lúc, nhờ sự giúp đỡ của lính canh, ông còn được bí mật đến nhà thờ để lãnh các bí tích.
Người tù đã biến kẻ giữ mình thành anh em.
Lời nhắn cho vợ
Từ trong ngục, ông nhắn về cho vợ:
"Hãy lo sống đẹp lòng Chúa, chu toàn nghĩa vụ làm mẹ, và hẹn ngày toàn thể gia đình cùng được sum họp trên Nước Trời."
Ông không thể về chăm con. Ông không thể ở bên vợ. Tất cả những gì ông có thể làm là gửi gắm, và hẹn một ngày gặp lại, ở một nơi không còn chia ly.
Chợ An Hòa, ngày 24 tháng 10
Ngày 24 tháng 10 năm 1860, vua ra bản án xử giảo. Trên đường đến pháp trường ở chợ An Hòa, ông vui vẻ chào tạm biệt mọi người. Rồi ông bị xử giảo.
Thi hài ông được đưa về Phủ Cam. Hiện nay di hài ông được lưu giữ tại nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế ở Huế.
Ông được phong Chân phước ngày 2 tháng 5 năm 1909 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của ông là 24 tháng 10.
Một lời hẹn
Có những cuộc chia tay mà người ta biết là mãi mãi. Ông Thị không nói lời vĩnh biệt. Ông nói lời hẹn. Với ông, cái chết không phải là kết thúc của một gia đình, mà chỉ là một cuộc chia xa tạm thời.
Đó là niềm hy vọng Kitô giáo trong hình thức giản dị nhất: một người chồng hẹn vợ con ngày sum họp. Và có lẽ vợ con ông đã sống cả phần đời còn lại với lời hẹn ấy trong tim.