Thánh Maximilianô Kolbê

Theo luật lệ man rợ của Đức Quốc Xã, hễ có một tù nhân trốn thoát mà không bắt lại được, thì mười người khác cùng khối sẽ phải bị chọn ngẫu nhiên để tống vào hầm bỏ đói cho đến chết, nhằm răn đe toàn trại. Tên chỉ huy SS khét tiếng tàn bạo Karl Fritsch bước đi chầm chậm giữa các hàng quân, ngón tay hắn chỉ vào ngực từng người:

“Mày! Mày! Mày...!”

Khi ngón tay tử thần chỉ trúng người thứ mười — một người lính trẻ Ba Lan tên Franciszek Gajowniczek — người đàn ông này bỗng sụp xuống, ôm mặt khóc nức nở kêu van thảm thiết:

“Khốn nạn thân tôi! Vợ con tôi ở nhà rồi sẽ ra sao? Tôi sẽ không bao giờ còn được nhìn thấy mặt vợ con tôi nữa!”

Người linh mục vĩ đại ấy chính là cha Maximilianô Maria Kolbê — Đấng sáng lập Đạo Binh Đức Mẹ Vô Nhiễm (Militia Immaculatae), người đã làm bừng sáng ngọn lửa tình yêu của Tin Mừng ngay giữa địa ngục trần gian tăm tối nhất của thế kỷ hai mươi. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã long trọng tôn vinh ông bằng một danh hiệu bất hủ: “Vị Tử Đạo Của Tình Bác Ái”.

Rajmund Kolbe sinh ngày 8 tháng 1 năm 1894 tại thị trấn dệt Zdunska Wola, gần thành phố Lodz nước Ba Lan — thời bấy giờ đang bị đế quốc Nga cai trị, khi bản thân nước Ba Lan đã bị xóa khỏi bản đồ chính trị châu Âu suốt hơn một thế kỷ, bị chia cắt giữa Nga, Áo và Phổ. Cha ông, Juliusz Kolbe, là một thợ dệt nghèo kiêm chiến sĩ yêu nước; mẹ ông, bà Maria Dabrowska, là một phụ nữ đạo hạnh mẫu mực. Ông là con thứ hai trong một gia đình nghèo gồm năm người con.

Kể từ giây phút ấy, cuộc đời cậu bé hoàn toàn đổi hướng: cậu trở nên trầm tĩnh, chăm chỉ học hành và nuôi dưỡng một ngọn lửa say mến Mẹ Maria tha thiết — một ngọn lửa sẽ theo ông suốt cả cuộc đời, cho đến tận giây phút cuối cùng trong hầm bỏ đói tử thần nhiều thập niên sau.

Năm 1907, Rajmund cùng người anh cả vượt biên giới sang Lwów, khi ấy thuộc Áo-Hung, để bước vào tiểu chủng viện của Dòng Anh Em Hèn Mọn Viện Tu — Dòng Phanxicô Viện Tu, viết tắt OFM Conv. Năm 1910, ông nhận tu phục dòng và lấy tên mới là Maximilianô.

Nhận thấy tài năng toán học và triết học xuất chúng của ông, các bề trên đã gửi ông về Rôma học tập tại Đại học Giáo hoàng Gregorian và Học viện Thánh Bonaventura. Ông xuất sắc bảo vệ hai bằng Tiến sĩ Triết học năm 1915 và Tiến sĩ Thần học năm 1919. Ngày 28 tháng 4 năm 1918, ông được thụ phong linh mục tại nhà thờ Sant‘Andrea della Valle ở Rôma.

Chính tại kinh thành Rôma năm 1917, khi chứng kiến phong trào Tam Điểm công khai diễu hành báng bổ Giáo hội và Đức Giáo hoàng trên đường phố, Cha Maximilianô đã nảy ra một sáng kiến tông đồ lịch sử. Ngày 16 tháng 10 năm 1917, ông cùng sáu tu sĩ đồng môn thành lập phong trào “Đạo Binh Đức Mẹ Vô Nhiễm” — Militia Immaculatae, viết tắt MI. Mục đích của phong trào là đưa toàn thể nhân loại quay về với Chúa Kitô nhờ sự tận hiến trọn vẹn cho Mẹ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, sử dụng mọi phương tiện truyền thông hiện đại nhất thời đó — báo chí, đài phát thanh — và đeo chiếc Huy Chương Ban Ơn, tức Ảnh Phép Lạ, như một thứ vũ khí thiêng liêng.

Năm 1919, trở về quê hương Ba Lan với căn bệnh lao phổi nặng nề — một bên phổi bị phá hủy hoàn toàn, bên kia bị tổn thương nghiêm trọng khiến ông thường xuyên ho ra máu — Cha Kolbê bắt đầu công cuộc truyền thông vĩ đại của mình. Năm 1922, với hai bàn tay trắng, ông bắt đầu xuất bản tờ nguyệt san nhỏ mang tên “Hiệp Sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm” — Rycerz Niepokalanej. Tờ báo phát triển với tốc độ thần kỳ: từ năm ngàn bản ban đầu đã vọt lên gần một triệu bản mỗi tháng vào cuối thập niên ba mươi.

Năm 1927, trên một khu đất hoang cách thủ đô Warszawa bốn mươi cây số do Hoàng tử Jan Drucki-Lubecki trao tặng, Cha Kolbê đã xây dựng nên một công trình chưa từng có trong lịch sử: “Thành Phố Đức Mẹ Vô Nhiễm” — Niepokalanów. Nơi đây trở thành một tổ hợp tu viện kiêm trung tâm truyền thông khổng lồ, quy tụ gần tám trăm tu sĩ sinh sống trong sự khó nghèo tuyệt đối, vận hành một nhà máy in tối tân bậc nhất châu Âu, xuất bản hàng loạt nhật báo, tạp chí, sách vở và thiết lập đài phát thanh riêng — một quy mô hiếm có đối với bất cứ tu viện nào thời đó.

Năm 1936, ông trở về Ba Lan tiếp tục lãnh đạo Niepokalanów. Ngày 1 tháng 9 năm 1939, phát xít Đức tấn công Ba Lan, Thế chiến thứ hai bùng nổ. Niepokalanów bị ném bom tàn phá một phần. Cha Kolbê biến tu viện thành một bệnh viện dã chiến của Hội Thập Tự Đỏ, mở rộng cửa che chở cho hơn ba ngàn người tị nạn chiến tranh, trong đó có hơn hai ngàn người Do Thái đang bị Đức Quốc Xã săn lùng — một hành động vô cùng nguy hiểm dưới chế độ chiếm đóng, có thể khiến cả tu viện bị trừng phạt tập thể nếu bị phát hiện.

Tại Auschwitz, vì là một linh mục Công giáo, ông bị bọn cai ngục SS đối xử tàn bạo dã man nhất: bị xếp vào đội lao động khổ sai nặng nhọc nhất chuyên vác những súc gỗ nặng và đá tảng. Chúng đánh đập ông bằng roi da, thả chó săn cắn xé thân xác, bắt ông phải mang vác những khúc cây nặng gấp đôi người khác. Nhưng người tù 16670 không bao giờ buông một lời oán thán. Đêm đêm, ông lén lút bò đến các góc lán trại để an ủi các bạn tù, ngồi tòa giải tội lén lút, và thậm chí nhường lại mẩu bánh mì ít ỏi duy nhất trong ngày của mình cho những bạn tù đang đói lả.

Ngày 17 tháng 10 năm 1971, Đức Giáo hoàng Phaolô VI tuyên phong Chân phước cho ông. Và ngày 10 tháng 10 năm 1982, trước sự hiện diện đầy nước mắt của chính người lính già Franciszek Gajowniczek tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II — người đồng hương Ba Lan — đã long trọng tôn phong Maximilianô Maria Kolbê lên bậc Hiển Thánh với tư cách một Vị Tử Đạo Của Tình Bác Ái — Martyr of Charity. Hội Thánh mừng kính ông vào ngày 14 tháng 8 hằng năm.