Thánh Rosa Lima

Người thiếu nữ ấy chính là Rosa thành Lima — Rosa de Lima — bông hoa thánh thiện đầu tiên của toàn thể lục địa châu Mỹ được Giáo hội tuyên phong Hiển Thánh. Bà được muôn đời tôn kính là quan thầy của châu Mỹ, của nước Peru và của toàn thể vùng Đông Á. Cuộc đời bà là một bản tình ca tinh tuyền chứng minh rằng: giữa một vùng đất ngập tràn tham lam và bạo lực, một tâm hồn nhỏ bé biết kết hiệp mật thiết với Chúa Kitô chịu đóng đinh có thể làm trổ sinh những đóa hoa thơm ngát của lòng nhân ái và sự thanh sạch cho cả một châu lục.

Isabel Flores de Oliva sinh ngày 20 tháng 4 năm 1586 tại thành phố Lima, thủ đô xứ Peru, khi ấy là thuộc địa của đế quốc Tây Ban Nha. Cha cô, Gaspar Flores, là một người lính quý tộc nghèo gốc Tây Ban Nha; mẹ cô, bà María de Oliva y Herrera, là một phụ nữ sinh ra tại địa phương. Cô là con thứ tư trong một gia đình đông con, gồm mười ba người con.

Khi cô bé mới vài tháng tuổi nằm trong nôi, một người phụ nữ bản xứ giúp việc nhìn vào gương mặt bụ bẫm, trắng hồng rạng rỡ của em bỗng thốt lên kinh ngạc:

“Khuôn mặt em bé đẹp như một bông hoa hồng rực rỡ!”

Mẹ em xúc động trước lời khen ấy, và từ đó quyết định gọi con gái thân mật là Rosa — Bông Hồng. Khi lãnh nhận bí tích Thêm sức năm 1597 dưới bàn tay của Thánh Tổng giám mục Turibio de Mogrovejo — chính vị giám mục sẽ được tuyên thánh sau này — ngài cũng đã chính thức xác nhận tên gọi thánh thiện ấy: Rosa.

Năm cô lên mười hai tuổi, gia đình sa sút tài chính nghiêm trọng do người cha làm ăn thua lỗ tại các mỏ bạc — một ngành kinh doanh đầy rủi ro nhưng cũng là nguồn thu chính của giới thực dân Tây Ban Nha tại Peru thời đó. Cả nhà rơi vào cảnh túng quẫn. Không hề than vãn, cô thiếu nữ Rosa đã xắn tay áo phụ giúp cha mẹ: ban ngày trồng hoa tươi trong vườn đem ra chợ bán, ban đêm ngồi bên ngọn đèn dầu cặm cụi thêu thùa những tấm ren tinh xảo cho đến tận khuya, để kiếm từng đồng tiền nuôi sống cha mẹ già và đàn em nhỏ. Đôi bàn tay khéo léo của cô thêu từng đường kim mũi chỉ với trọn vẹn tình yêu mến Chúa.

Khi Rosa bước vào tuổi dậy thì, nhan sắc kiều diễm tuyệt trần của cô làm xao xuyến biết bao chàng thanh niên quý tộc giàu có nhất thành Lima. Nhiều gia đình danh giá đã mang sính lễ sang trọng đến dạm hỏi. Mẹ cô và gia đình hết lòng thúc giục, thậm chí dùng mọi biện pháp áp lực, đòn roi và giận dữ để ép cô phải kết hôn với một người giàu có nhằm cứu vớt gia đình khỏi cảnh nghèo đói.

Vì gia cảnh nghèo nàn và bổn phận phải nuôi dưỡng cha mẹ già, Rosa không thể bước vào đan viện cấm phòng như cô hằng mong ước. Cùng với người anh trai Hernando, cô đã tự tay dựng một túp lều nhỏ bằng gỗ và cành cây nơi góc vườn sau nhà. Túp lều chỉ rộng vừa đủ một chiếc phản hẹp để nằm cầu nguyện.

Tại nơi chốn cô tịch ấy, Rosa đã sống một đời sống khổ hạnh phi thường. Cô hầu như ăn chay quanh năm, chỉ ăn một chút bánh mì khô và nước lã, tuyệt đối không ăn thịt cá. Chiếc giường ngủ của cô là một chiếc phản gỗ rải đầy những mảnh gốm sắc nhọn và những khúc gỗ gồ ghề. Để kết hiệp với cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu, cô tự tay làm một chiếc vương miện bằng bạc mỏng, bên trong gắn ba mươi sáu chiếc đinh nhọn sắc bén ghim chặt vào da đầu. Cô che chiếc vương miện gai sắt ấy bằng một dải lụa đỏ và một vòng hoa hồng tươi thắm bên ngoài, để người đời chỉ nhìn thấy một vòng hoa đẹp đẽ mà không hề hay biết đầu cô đang rỉ máu đớn đau mỗi ngày.

Thế nhưng, đời sống khổ chế ấy không biến cô thành một con người u ám hay lập dị. Gương mặt Rosa lúc nào cũng rạng ngời nụ cười bình an và tỏa sáng niềm vui phục sinh. Cô yêu chuộng thiên nhiên, trò chuyện thân tình với chim muông và côn trùng trong vườn. Mỗi buổi chiều hoàng hôn, người ta thấy một đàn chim nhỏ bay sà xuống túp lều, cùng cất tiếng hót hòa nhịp với lời thánh vịnh chúc tụng Chúa của người trinh nữ. Cô còn biến một gian phòng nhỏ trong nhà cha mẹ thành trạm xá từ thiện. Tại đây, chính tay cô tắm rửa, thay băng, đút cháo cho những phụ nữ thổ dân da đỏ già yếu bị bệnh tật, những người nô lệ da đen bị chủ bỏ rơi. Cô coi họ như chính hiện thân đau khổ của Đức Kitô.

Nhiều nhà thần học và giáo sĩ thời bấy giờ, vì nghi ngờ cô bị ảo giác ma quỷ, đã triệu cô ra trước các ủy ban thẩm vấn gắt gao. Nhưng bằng sự khiêm tốn tột cùng và những câu trả lời thần học sâu sắc được Chúa Thánh Thần soi sáng, Rosa đã làm cho tất cả các giáo sư thần học uyên bác nhất của Đại học San Marcos — một trong những trường đại học lâu đời nhất châu Mỹ, được thành lập từ năm 1551 — phải thán phục nhận định: người nữ tu trẻ tuổi này đang được chính Thiên Chúa trực tiếp dẫn dắt.

Ba năm cuối đời, do thân xác kiệt quệ vì khổ chế và bệnh tật, theo lời khuyên của các vị linh hướng, Rosa chuyển về sống tại tư dinh của một gia đình quý tộc đạo đức là ông Gonzalo de la Maza — một quan chức hoàng gia hết lòng tôn kính cô. Tại đây, căn bệnh lao phổi và viêm khớp hành hạ cô dữ dội. Nằm trên giường bệnh, cô liên tục thầm thì lời nguyện yêu thương:

“Lạy Chúa, xin hãy tăng thêm đau khổ cho con, nhưng đồng thời xin hãy tăng thêm tình yêu mến trong lòng con!”

Đức Giáo hoàng Clêmentê IX tuyên phong Chân phước cho bà vào ngày 15 tháng 4 năm 1668. Và ngày 12 tháng 4 năm 1671, Đức Giáo hoàng Clêmentê X đã long trọng tôn phong Rosa thành Lima lên bậc Hiển Thánh, đưa bà đi vào lịch sử với tư cách là vị thánh đầu tiên của toàn thể châu Mỹ được Giáo hội tuyên thánh — vị thánh đầu tiên sinh ra tại Tây Bán Cầu. Tương truyền, khi Đức Giáo hoàng cầu xin một dấu chỉ trước lễ phong thánh, một cơn mưa hoa hồng bất ngờ đổ xuống, càng làm tăng thêm lòng sùng kính dành cho vị thánh mang tên loài hoa ấy.

Năm 1669, bà được công bố là quan thầy chính của toàn thể châu Mỹ Latinh và vùng quần đảo Philippines. Hội Thánh mừng kính bà vào ngày 23 tháng 8 hằng năm, trước đây kính ngày 30 tháng 8. Tại Việt Nam, Thánh Rosa Lima là một vị thánh nữ vô cùng thân thuộc, được rất nhiều giáo xứ, hội đoàn thiếu nhi và hàng vạn nữ giáo dân nhận làm quan thầy bổn mạng.