Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu và Thánh Nhan

Thế nhưng, chính từ bốn bức tường chật hẹp ấy, một con đường thiêng liêng đã được mở ra cho hàng triệu tâm hồn khắp thế giới: “con đường thơ ấu thiêng liêng”. Những con người cảm thấy mình yếu đuối, những người thấy mình bất lực chẳng làm nổi việc gì kinh thiên động địa, những người luôn sợ mình không đủ hoàn hảo để đến gần Chúa, đã tìm thấy nơi Têrêsa một lối đi dịu dàng mà vô cùng can đảm: bắt đầu yêu mến Chúa bằng chính những việc nhỏ bé nhất được trao vào tay mình mỗi ngày.

Marie-Françoise-Thérèse Martin sinh ngày 2 tháng 1 năm 1873 tại Alençon, nước Pháp, là con gái út trong gia đình ông Louis Martin và bà Zélie Guérin. Gia đình từng trải qua bốn lần mất con thơ, nên cô bé út chào đời được đón nhận trong tình yêu thương nâng niu của cha mẹ và các chị.

Thế nhưng, khi Thérèse mới bốn tuổi rưỡi, người mẹ hiền qua đời vì căn bệnh ung thư vú. Vết thương mất mẹ để lại trong tâm hồn non nớt của em một sự nhạy cảm quá mức và nỗi sợ chia lìa dai dẳng. Gia đình chuyển về thị trấn Lisieux, sống tại căn nhà mang tên Les Buissonnets — một ngôi biệt thự gạch đỏ kiểu tư sản Pháp thế kỷ mười chín, mặt tiền điểm những đường viền gỗ chạm trổ tinh xảo, có một vọng lâu nhỏ trên tầng hai nơi người cha vẫn hay lên ngồi đọc sách trong thinh lặng, phía trước là luống hoa nhỏ, phía sau là khu vườn rợp bóng cây, sân trại và mảnh vườn rau. Trong khung cảnh êm đềm ấy, cha và các chị dồn hết tình thương sưởi ấm cho em; Thérèse chọn người chị thứ hai, Pauline, làm người mẹ thứ hai của mình.

Ngày 8 tháng 5 năm 1884, Thérèse được rước lễ lần đầu. Bánh Thánh đi vào tâm hồn em như một nụ hôn của tình yêu. Thế nhưng, tâm lý của em vẫn rất mong manh, dễ tủi thân, hễ ai nói một câu hơi nặng lời là nước mắt đã ngắn dài tuôn rơi.

Theo thói quen tuổi thơ, sau Thánh Lễ nửa đêm trở về, Thérèse háo hức chạy lên phòng để chuẩn bị xuống mở đôi giày đặt bên lò sưởi xem cha tặng quà gì. Lúc ấy, người cha già Louis Martin vì quá mệt mỏi sau ngày dài đã buột miệng than thở với cô chị Marie:

“Thật may là năm nay là năm cuối cùng, chứ lớn ngần này rồi mà còn bày trò con nít!”

Thérèse gọi đó là “đêm của ơn hoán cải hoàn toàn”. Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, chị đã bước ra khỏi cái vỏ ốc tự ái, yếu mềm của mình để biết nghĩ đến niềm vui của người khác.

Trái tim chị mở toang ra đón nhận ngọn lửa truyền giáo. Mùa hè năm 1887, khi nghe tin tử tội Henri Pranzini bị kết án chém đầu vì tội giết người dã man mà vẫn ngoan cố không chịu ăn năn, Thérèse tha thiết ăn chay, hãm mình và xin dâng các Thánh Lễ cầu nguyện cho ông. Trước giây phút bước lên máy chém, người tử tù bỗng quay lại, giật lấy cây Thánh Giá trên tay vị linh mục và hôn lên ba lần.

Thérèse khao khát dâng mình trong Dòng Kín Carmel Lisieux khi mới mười lăm tuổi. Vì tuổi đời còn quá nhỏ, nguyện vọng của chị vấp phải sự phản đối kịch liệt của các bề trên và giám mục giáo phận.

Thế nhưng, cô gái nhỏ bé ấy mang một ý chí sắt đá. Trong chuyến hành hương sang Rôma tháng 11 năm 1887, giữa buổi tiếp kiến chung đông nghịt người, Thérèse đã cả gan quỳ sụp dưới chân Đức Giáo hoàng Lêô XIII, tha thiết thưa:

“Lạy Đức Thánh Cha, nếu Đức Thánh Cha cho phép, con sẽ được vào Dòng Kín năm mười lăm tuổi!”

Đức Giáo hoàng nhìn cô gái nhỏ, nhân từ bảo: “Con hãy vâng lời các bề trên... Con sẽ được vào nếu đó là thánh ý Chúa.”

Đời sống tu trì không phải một giấc mơ lãng mạn. Sau cánh cửa nhà dòng là một thực tế trần trụi: sự thinh lặng nghiêm ngặt, khí hậu mùa đông miền bắc nước Pháp lạnh cắt da cắt thịt, những giờ kinh nguyện kéo dài, và nhất là phải chung sống với những con người có cá tính vô cùng phức tạp. Chị tuyên khấn trọng thể ngày 8 tháng 9 năm 1890, mang tước hiệu thiêng liêng: Têrêsa Hài Đồng Giêsu và Thánh Nhan.

Hai tước hiệu ấy tóm trọn linh đạo của chị: “Hài Đồng Giêsu” nhắc nhớ sự phó thác thơ ngây, nép mình trong vòng tay yêu thương của Chúa Cha; còn “Thánh Nhan” đưa chị vào mầu nhiệm dung mạo đau khổ của Đức Kitô bị sỉ nhục, khạc nhổ trong cuộc Thương Khó.

Khi đọc Kinh Thánh, Têrêsa thấy mình không thể nào sánh được với các vị đại thánh khổ tu thời xưa. Chị tự ví mình như một hạt cát nhỏ bé, không thể tự mình leo lên những nấc thang trọn lành cao ngút ngàn.

“Con đường nhỏ” của Têrêsa hóa thành những việc làm hết sức cụ thể trong đời sống cộng đoàn:

• mỉm cười và nhẫn nại với một nữ tu khó tính luôn cằn nhằn bên cạnh;
• kiên nhẫn chịu đựng một chị tu sĩ có tật rung hạt chuỗi lách cách làm chia trí trong giờ cầu nguyện;
• sẵn lòng nhận những chiếc bát sứt mẻ hay công việc quét dọn bẩn thỉu nhất mà không một lời than vãn.

Ngày 9 tháng 6 năm 1895, trong ngày lễ Chúa Ba Ngôi, Têrêsa dâng trọn đời mình làm “của lễ toàn thiêu cho Tình Yêu Thương Xót của Thiên Chúa”. Vâng lời bề trên, chị bắt đầu viết lại những hồi ức thời thơ ấu và hành trình ơn gọi, sau này trở thành cuốn sách nổi tiếng khắp thế giới: Truyện Một Tâm Hồn.

Bốn bức tường tu viện không giam hãm được ngọn lửa truyền giáo trong lòng chị. Từ năm 1895, bề trên trao cho chị nhiệm vụ đồng hành thiêng liêng bằng lời cầu nguyện và thư từ với hai linh mục thừa sai: cha Maurice Bellière và cha Adolphe Roulland, thuộc Hội Thừa sai Paris, đang chuẩn bị lên đường sang truyền giáo tại Trung Hoa.

Chị mang trọn sứ vụ của hai người anh thiêng liêng ấy vào từng việc giặt giũ, từng bước chân mệt nhọc trên hành lang nhà dòng. Chị hiểu rằng mỗi hy sinh nhỏ bé dâng lên Chúa đều có thể đem lại ơn biến đổi cho một tâm hồn nơi phương xa mà chị chẳng bao giờ được gặp mặt.

Điều này đem lại niềm an ủi vô bờ cho những phận người bình dị: một người đau bệnh nằm liệt giường, một người mẹ bận rộn chăm sóc con cái ở nhà, vẫn có thể tham gia trọn vẹn vào sứ mạng cứu độ của Hội Thánh, nếu họ biết dâng những nhọc nhằn ấy với tình yêu mến thiết tha.

Cùng lúc với những cơn đau đớn thể xác, Têrêsa bước vào một đêm tối đức tin kinh hoàng. Mọi cảm xúc sốt sắng, ngọt ngào trước kia biến mất hoàn toàn; chị cảm thấy như một bức tường sương mù dày đặc che khuất bầu trời, và những ý nghĩ cám dỗ về sự hư vô vây bủa tâm hồn.

Tháng 7 năm 1897, chị được chuyển xuống phòng bệnh xá. Cơn sốt và những cơn ho rút ruột hành hạ thân xác gầy gò của chị mỗi ngày một tiều tụy hơn.

Cuốn tự thuật Truyện Một Tâm Hồn được xuất bản năm 1898 đã tạo nên một cơn sốt tâm linh bùng nổ khắp năm châu, được dịch ra hàng chục thứ tiếng chỉ trong vài thập niên, đến tay từ những người lính ngoài chiến hào Thế chiến thứ nhất cho đến những nữ tu truyền giáo ở tận châu Phi xa xôi.

Têrêsa được phong Chân phước năm 1923 và tuyên Hiển Thánh ngày 17 tháng 5 năm 1925. Ngày 14 tháng 12 năm 1927, Đức Giáo hoàng Piô XI long trọng đặt chị làm Quan thầy các xứ truyền giáo trên toàn thế giới, ngang hàng với đại thánh Phanxicô Xaviê — một điều khiến chính đương thời cũng phải sững sờ, khi một nữ tu chưa từng rời khỏi bốn bức tường tu viện lại được tôn vinh cùng bậc với vị thánh đã đi khắp Á châu rao giảng Tin Mừng. Ngày 19 tháng 10 năm 1997, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong chị lên bậc Tiến sĩ Hội Thánh. Hội Thánh mừng kính ngài vào ngày 1 tháng 10 hằng năm.

Trong lòng người Công giáo Việt Nam, thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu — bà con quen gọi thân thương là “Thánh Têrêsa Hài Đồng” hay “Thánh Têrêsa hoa hồng” — hiện diện ở hầu hết mọi gia đình và nhà thờ.