Một bà cụ ở Ngọc Đồng đau nặng. Biết mình không còn bao lâu, bà muốn được gặp cha xứ để lãnh nhận bí tích cuối cùng. Bà nhờ con trai đi mời cha. Nhưng người con không đi mời. Anh đi báo quan, để lãnh thưởng.
Người linh mục mới giữa mùa bách hại
Cha Giuse Nguyễn Duy Tuân sinh năm 1811 tại họ Trần Xá, xứ Cao Xá, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mẹ nuôi dạy con trong đức tin, rồi cậu vào chủng viện, học hành bao nhiêu năm. Mãi đến năm 1857, khi đã bốn mươi sáu tuổi, thầy mới được chịu chức linh mục. Năm sau, cha gia nhập Dòng Đa Minh và nhận tên dòng là Hoan.
Đời linh mục của cha bắt đầu đúng lúc cơn bách hại dưới triều Tự Đức lên đến đỉnh điểm. Cha được giao coi sóc Ngọc Đồng. Muốn đến với giáo dân, cha phải đổi chỗ trốn liên tục, đi lại lặng lẽ, gặp người cần bí tích trong những căn nhà đóng kín cửa. Mỗi chuyến đi đều có thể là chuyến cuối. Nhưng cha vẫn đi, vì chờ đến lúc yên ổn thì nhiều người đã không kịp.
Từ giường bệnh đến ngục tù
Mùa xuân năm 1861, lời mời từ bà cụ đau nặng đến tai quan theo một đường khác. Người con trai đã chỉ chỗ cha ẩn náu. Quân lính vây làng, bắt cha, đóng gông và giải về ngục Hưng Yên. Một lời mời đến bên người sắp chết đã trở thành cái bẫy.
Trước công đường, quan hứa sẽ tha nếu cha bỏ đạo, và gọi đạo của cha là tà đạo. Cha bình tĩnh đáp:
"Đây không phải là một thứ tà đạo như quan nói. Đạo dạy chúng tôi thờ kính Thiên Chúa, là Đấng tạo dựng trời đất cùng muôn vật trong vũ trụ."
Cha từ chối bước qua thập giá và bị đánh đập tàn nhẫn. Nhưng trong ngục, giáo dân vẫn tìm cách vào thăm. Cha an ủi họ, và khi có thể, vẫn ban bí tích cho họ. Nhà tù không làm cha thôi là linh mục.
Ngày 29 tháng 4 năm 1861, cha Tuân bị xử chém tại pháp trường Hưng Yên. Cha được phong Chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 29 tháng 4.
Cha đợi gần nửa đời người mới được làm linh mục, và chỉ làm linh mục được bốn năm. Bốn năm ấy, cha dành trọn cho việc đi tìm những người cần mình. Đến cuối cùng, chính lòng sẵn sàng đến bên giường bệnh ấy đã dẫn cha đến pháp trường. Có lẽ cha không hối tiếc. Người mục tử tốt vẫn đi khi được gọi, dù biết lời gọi ấy có thể là một cái bẫy.