Cha Khanh không có con ruột. Nhưng cha có tám người con thiêng liêng, tám cậu bé mà cha đã tìm thầy dạy chữ, nuôi nấng, dìu dắt, để rồi cả tám đều trở thành linh mục. Và khi người ta bảo cha khai mình là thầy thuốc để được sống, cha nghĩ đến các con ấy.
Từ nhà buôn đến nhà xứ
Phêrô Hoàng Khanh sinh năm 1780 tại làng Hoa Duệ, tỉnh Nghệ An. Gia đình cậu về sau chuyển đến Lương Khế, nơi cha mẹ làm nghề buôn bán.
Năm hai mươi hai tuổi, anh vào giúp việc nhà xứ. Rồi anh học tiếp để làm linh mục, và khoảng năm 1820, khi đã bốn mươi tuổi, anh chịu chức. Con đường đến bàn thờ của cha thật dài, nhưng cha kiên nhẫn đi hết.
Người gieo hạt
Cha phục vụ nhiều xứ ở Nghệ An: Trại Lê, Thuận Nghĩa, Thọ Kỳ. Cha thương người nghèo, lo cho họ từng bữa ăn, từng manh áo.
Nhưng có một việc cha đặc biệt dành nhiều tâm huyết: chăm lo cho những cậu bé muốn đi tu. Cha tìm thầy dạy chữ Nho, dạy tiếng Latinh cho các em. Cha nuôi các em trong nhà, dạy dỗ như con ruột. Đó là một công việc âm thầm, lâu dài, phải mất mười mấy năm mới thấy kết quả.
Và kết quả đã đến: tám người được cha dìu dắt về sau trở thành linh mục. Tám linh mục cho một Giáo Hội đang bị bách hại, đang thiếu người chăn dắt. Mỗi người trong số họ sẽ tiếp tục phục vụ hàng ngàn giáo dân. Cha Khanh đã gieo những hạt giống sẽ còn nảy mầm rất lâu sau khi cha không còn nữa.
Chuyến thuyền trở về
Ngày 29 tháng 1 năm 1842, dưới triều Thiệu Trị, cha Khanh đi thuyền trở về sau chuyến đến Nhà chung Xã Đoài. Thuyền bị lính chặn lại khám xét. Họ tìm thấy sách kinh và đồ lễ, hỏi cha làm nghề gì.
Cha nhận mình là linh mục.
"Thì còn ai nghe nữa?"
Có người thương cha, khuyên cha cứ khai là thầy thuốc. Cha vốn biết nghề thuốc, lời khai ấy nghe cũng không hẳn là sai. Chỉ cần thế, cha sẽ được tha.
Nhưng cha Khanh trả lời:
"Biểu tôi khai xưng tôi là thầy thuốc, đến sau có ai cho lên làm đạo trưởng, thì còn ai nghe nữa?"
Cha nghĩ xa hơn mạng sống của mình. Nếu hôm nay một linh mục chối mình là linh mục để thoát chết, thì mai kia, khi những người trẻ cha dìu dắt lên làm linh mục, ai còn tin vào lời họ giảng? Một người thầy phải sống đúng điều mình dạy, kể cả khi điều ấy dẫn đến cái chết.
Ông thầy thuốc trong ngục
Cha bị gông xiềng, giam vào ngục. Nhưng nghề thuốc mà cha không chịu dùng để chối mình, giờ cha dùng để giúp người. Cha bốc thuốc chữa bệnh cho các bạn tù, và cả cho những người canh giữ.
Ngày 12 tháng 7 năm 1842, cha Phêrô Khanh bị xử chém tại Cồn Cổ, Hà Tĩnh, dưới triều vua Thiệu Trị. Thi hài cha được đưa về Kẻ Gốm.
Cha được phong Chân phước ngày 2 tháng 5 năm 1909 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 12 tháng 7.
Những hạt giống còn mãi
Cha Khanh có lẽ không bao giờ biết hết những gì tám người con thiêng liêng của mình đã làm được. Nhưng cha đã làm phần việc của người gieo hạt: gieo xuống, chăm bón, rồi tin tưởng giao lại cho Chúa.
Mỗi giáo xứ hôm nay có một linh mục, là nhờ đâu đó, trong quá khứ, đã có những người như cha Khanh, những người dành cả đời để nâng đỡ một ơn gọi. Và câu trả lời của cha trên chiếc thuyền năm ấy cũng là một bài học cho những ai làm thầy: điều ta dạy chỉ có sức nặng khi chính ta sống đúng như thế.