Thánh Bernadette Soubirous

Muốn gặp gỡ Bernadette một cách trọn vẹn và chân thật nhất, ta phải đồng hành cùng chị trên cả hai chặng đường đời ấy: từ hang đá Lộ Đức ngập tràn ánh sáng đến căn phòng bệnh xá Nevers tăm tối; từ những tràng pháo tay ngưỡng mộ của đám đông đến sự thinh lặng của một nữ tu tập sống Lời Chúa mỗi ngày.

Marie-Bernarde Soubirous, tên gọi thân mật là Bernadette, cất tiếng khóc chào đời ngày 7 tháng 1 năm 1844 tại cối xay nước Boly, thị trấn Lộ Đức miền tây nam nước Pháp. Hai ngày sau, em được đưa đến nhà thờ giáo xứ lãnh nhận phép Rửa Tội. Cha em là ông François Soubirous, mẹ là bà Louise Castérot, làm nghề xay bột thuê. Những năm tháng ấu thơ đầu đời trôi qua êm ấm trong sự yêu thương đùm bọc của cha mẹ.

Thế nhưng, sự sa sút trong công việc làm ăn đã kéo gia đình vào cảnh bần cùng. Năm 1854, gia đình mất cối xay Boly, phải đi làm thuê mướn đắp đổi qua ngày. Năm sau đó, một trận dịch tả khủng khiếp bùng phát tại Lộ Đức khiến Bernadette ngã bệnh nặng. Di chứng của dịch bệnh cùng chứng hen suyễn bẩm sinh đã làm cho lồng ngực em bị tổn thương vĩnh viễn, khiến từng hơi thở trở nên nhọc nhằn.

Đến mùa đông năm 1857, cảnh nhà túng quẫn đến mức cả gia đình sáu miệng ăn phải đến nương thân trong một căn phòng chật chội, ẩm thấp và tối tăm chỉ vỏn vẹn mười sáu mét vuông, gọi là Cachot — một nơi vốn trước đây từng là nhà giam của thị trấn, đã bị bỏ hoang từ năm 1824 vì quá mất vệ sinh, nay được một người anh họ của mẹ tên là André Sajoux thương tình cho gia đình ở nhờ không lấy tiền! Từ một cối xay rộn rã tiếng nước chảy, tuổi thơ của Bernadette bị giam hãm trong bốn bức tường đá ẩm mốc và thiếu ăn từng bữa. Căn phòng ấy ngày nay vẫn còn được gìn giữ nguyên vẹn như một bảo tàng nhỏ giữa lòng Lộ Đức, để bất cứ ai ghé thăm cũng phải sững sờ trước sự tương phản giữa nơi khởi đầu nghèo hèn ấy và sự huy hoàng của các vương cung thánh đường mọc lên sau này.

Bernadette không được đến trường học chữ. Em phải đi làm thuê, từng sang làng Bartrès phụ giúp người quen chăn cừu. Khi trở về lại Lộ Đức vào đầu năm 1858, cô bé mười bốn tuổi vẫn chưa biết đọc, chưa biết viết tiếng Pháp phổ thông, chỉ nói được thổ ngữ địa phương và tha thiết mong được học giáo lý để chuẩn bị rước lễ lần đầu.

Thế nhưng, hoàn cảnh cơ cực và sự thất học không hề làm cho Bernadette trở nên u mê hay tự ti. Những ai từng tiếp xúc với em đều nhận thấy nơi cô bé một sự ngay thẳng tuyệt đối, một trí nhớ sắc sảo và một cách đối đáp vừa mộc mạc, vừa hóm hỉnh lạ lùng. Ẩn sâu bên dưới lớp áo rách rưới vá víu là một tâm hồn tự do và đầy lòng tự trọng.

Em dụi mắt, ngỡ mình nằm mơ. Em vội rút tràng chuỗi Mân Côi trong túi áo ra toan làm dấu Thánh Giá, nhưng cánh tay bỗng run rẩy không nhấc lên nổi. Chỉ sau khi thấy Bà Đẹp làm dấu Thánh Giá cách trang nghiêm, em mới có thể làm dấu theo và bắt đầu lần hạt. Khi kinh hạt vừa dứt, Người Đẹp mỉm cười rồi biến mất.

Một cô bé mười bốn tuổi thất học, chưa hề biết đến tín điều Vô Nhiễm Nguyên Tội vừa được Tòa Thánh công bố trước đó bốn năm, đã lẩm nhẩm suốt dọc đường chạy về nhà xứ để không bị quên từng từ ngữ khó hiểu ấy. Cha xứ Peyramale sững sờ, nhận ra bàn tay của Thiên Chúa và bật khóc.

Ngày 3 tháng 6 năm 1858, Bernadette được rước lễ lần đầu. Ngày 16 tháng 7, em có lần hiện ra cuối cùng, nhìn về hang đá từ bờ bên kia sông Gave vì lối vào đã bị chính quyền rào kín.

Sau các cuộc hiện ra, cơn bão dư luận bùng nổ dữ dội. Cảnh sát trưởng, thị trưởng, các công tố viên hoàng gia, các nhà báo và cả hàng ngàn người hiếu kỳ đã liên tục triệu tập, thẩm vấn và tra hỏi cô bé nghèo. Người thì đe dọa tống giam, kẻ thì đem tiền bạc ra mua chuộc, người lại nghi ngờ em bị bệnh tâm thần hoang tưởng.

Thế nhưng, Bernadette trước sau như một luôn giữ vững lời chứng mộc mạc của mình. Em không thêm bớt một chi tiết nào theo sự mớm ý của người lớn, và cũng kiên quyết không nhận bất kỳ đồng tiền nào mà người hành hương dúi vào tay. Em từng bình thản bảo:

“Bà Đẹp không bảo tôi phải làm cho mọi người tin, Người chỉ giao cho tôi nhiệm vụ đi nói lại mà thôi!”

Sau cuộc điều tra giáo luật nghiêm ngặt kéo dài bốn năm, ngày 18 tháng 1 năm 1862, Đức Giám mục giáo phận Tarbes đã chính thức ban hành sắc lệnh công nhận các cuộc hiện ra tại Lộ Đức là đáng tin cậy. Lộ Đức bắt đầu trở thành trung tâm hành hương lớn của thế giới. Còn đối với Bernadette, em cần phải tìm cho mình một lối sống ẩn dật.

Từ tháng 7 năm 1860, để tránh sự tò mò của đám đông, Bernadette được gửi vào nội trú tại tu viện của các Nữ tu Bác ái Nevers ở Lộ Đức. Tại đây, em được học chữ, tập khâu vá và phụ giúp chăm sóc người già ốm đau.

Sau một buổi kể lại toàn bộ các cuộc hiện ra trước mặt toàn thể cộng đoàn theo lệnh bề trên, kể từ đó, chị không bao giờ được phép tự ý nhắc lại chuyện hang đá nữa. Chị bước vào nhịp sống thường nhật của một nữ tu bình thường: cầu nguyện, quét dọn, giặt giũ và làm trợ tá nơi phòng bệnh xá.

Đời sống tu viện không phải là một chuỗi ngày êm đềm. Một số bề trên vì muốn thử thách nhân đức của người từng được Đức Mẹ hiện ra nên đã đối xử với chị vô cùng khắt khe, lạnh nhạt. Bernadette đón nhận mọi sự sửa phạt bất công ấy trong sự vâng phục thầm lặng. Chị không bao giờ quay trở lại Lộ Đức dẫu chỉ một lần; hang đá thân thương giờ đây chỉ còn hiện diện trong những giờ chiêm niệm sâu lắng của tâm hồn.

Từ năm 1875, sức khỏe của Bernadette suy sụp hoàn toàn. Căn bệnh lao xương tàn phá khớp gối khiến chân chị sưng to và đau đớn dữ dội, kèm theo những cơn hen suyễn nghẹt thở. Những năm tháng cuối đời, chị gần như nằm liệt giường.

Khi có người đến thăm và xót xa hỏi chị đang làm gì trên giường bệnh, người nữ tu đã mỉm cười thì thầm:

“Công việc của tôi là chịu đau đớn... Tôi nằm đây để cầu nguyện cho các tội nhân!”

Tại hang đá Lộ Đức năm xưa, Đức Mẹ từng nói với em một câu tiên tri sâu sắc:

“Ta không hứa sẽ làm cho con được hạnh phúc ở đời này, nhưng là ở đời sau.”

Lời hứa ấy giờ đây được ứng nghiệm trọn vẹn.

Đức Giáo hoàng Piô XI đã tuyên phong Chân phước cho ngài năm 1925 và long trọng tôn phong Hiển Thánh ngày 8 tháng 12 năm 1933. Giáo hội tuyên thánh cho Bernadette không phải vì chị đã được nhìn thấy Đức Mẹ, mà vì chị đã sống một đời sống nhân đức anh hùng, luôn khiêm nhường, trung thực và kiên vững vác Thập Giá theo chân Chúa cho đến cùng.

Nơi các giáo xứ và xóm đạo tại Việt Nam, hang đá Lộ Đức với tượng Mẹ Maria áo trắng và cô bé Bernadette quỳ lần hạt đã trở thành một hình ảnh quá đỗi thân thương. Người ta đến đó khóc than khi bế tắc, thầm thì tạ ơn khi tai qua nạn khỏi.