Thánh Stanislao Kostka

Đằng sau lưng anh là danh gia vọng tộc Kostka lẫy lừng của vương quốc Ba Lan, là sự giận dữ của người cha quyền thế, và cả những đòn roi bạo lực của người anh ruột. Phía trước mặt anh là chặng đường thiên lý dài hơn một ngàn năm trăm cây số băng qua dãy núi Alps tuyết phủ để đi bộ về kinh thành Rôma.

Cuộc đời của người thanh niên Ba Lan ấy ngắn ngủi như một ánh sao băng lướt qua bầu trời: chưa đầy mười tám năm hiện diện trên cõi đời. Thế nhưng, ngọn lửa tình yêu cháy bỏng và nghị lực kiên cường của anh đã để lại một bài học bất tử cho tuổi trẻ qua muôn thế hệ.

Stanislao Kostka sinh ngày 28 tháng 10 năm 1550 tại lâu đài Rostkowo, thuộc miền bắc vương quốc Ba Lan, gần thị trấn Przasnysz. Cha anh là ông Jan Kostka, một thượng nghị sĩ quyền uy; mẹ là bà Malgorzata Kryska, một phụ nữ quý tộc đạo hạnh. Gia đình Kostka thuộc hàng đại quý tộc giàu có và danh giá bậc nhất thời bấy giờ.

Stanislao lớn lên trong nhung lụa, nhưng từ thuở nhỏ, cậu bé đã bộc lộ một tâm hồn thanh khiết, ghét sự xa hoa phù phiếm và rất mực yêu mến việc cầu nguyện. Mỗi khi nghe những lời nói thô tục hay câu chuyện dâm ô trong các bữa tiệc cung đình, cậu bé thường đỏ mặt cúi đầu hoặc ngất xỉu vì đau lòng.

Năm 1564, khi lên mười bốn tuổi, Stanislao cùng người anh trai Paul được cha gửi sang Vienna, kinh đô nước Áo, để theo học tại trường trung học danh tiếng do các tu sĩ Dòng Tên điều hành.

Tại Vienna, hai anh em cùng người gia sư thuê trọ tại tư dinh của một quý tộc theo đạo Tin Lành. Môi trường sống mới bắt đầu làm bộc lộ sự khác biệt sâu sắc giữa hai người anh em: trong khi Paul lao vào lối sống ăn chơi đua đòi, tiệc tùng xa xỉ của giới quý tộc, thì Stanislao lại dành trọn thời gian cho việc học tập chăm chỉ, hãm mình và cầu nguyện. Anh tham dự Thánh Lễ mỗi ngày, siêng năng xưng tội rước lễ và đêm đêm thường quỳ cầu nguyện thâu đêm bên chân giường.

Lối sống đạo đức thánh thiện của Stanislao đã trở thành cái gai trong mắt người anh trai Paul. Paul cảm thấy lối sống ấy là một lời tố cáo thầm lặng nhắm vào sự buông thả của mình, và cho rằng Stanislao làm nhục danh giá quý tộc của dòng họ Kostka.

Paul cùng người gia sư bắt đầu dùng những lời lẽ nhạo báng, mắng nhiếc thậm tệ và liên tục dùng vũ lực đánh đập Stanislao. Những trận đòn roi dã man trút xuống thân xác người em trai. Thế nhưng, Stanislao nhẫn nhục chịu đựng mọi sự trong sự hiền từ, không một lời oán trách, chỉ âm thầm cầu nguyện cho người anh ruột của mình.

Tháng 12 năm 1565, sau những tháng ngày bị ngược đãi và hãm mình quá sức, Stanislao ngã bệnh thập tử nhất sinh. Bệnh tình nguy kịch đến mức các bác sĩ đều lắc đầu. Vì chủ nhà là người theo đạo Tin Lành kiên quyết không cho phép linh mục mang Mình Thánh Chúa vào nhà, Stanislao rơi vào cảnh ngặt nghèo không thể rước Của Ăn Đàng.

Nhận ra tiếng gọi rõ ràng của Chúa, Stanislao đến gặp Cha Giám tỉnh Dòng Tên tại Áo để xin gia nhập dòng. Thế nhưng, vì e ngại quyền lực chính trị to lớn của người cha Jan Kostka sẽ gây khó khăn và bách hại nhà dòng, Cha Giám tỉnh đã không dám nhận anh.

Đến Đức, thánh Phêrô Canisiô nhận ra ơn gọi phi thường của người thanh niên Ba Lan. Để bảo đảm an toàn tuyệt đối trước sự truy lùng của gia đình, ngài đã viết một bức thư giới thiệu và gửi Stanislao cùng hai tu sĩ khác tiếp tục đi bộ sang Rôma để gặp Cha Bề trên Tổng quyền.

Khi người cha Jan Kostka hay tin con trai đã vào nhà dòng tại Rôma, ông điên cuồng viết một bức thư đầy những lời đe dọa sấm sét: ông tuyên bố sẽ dùng quyền lực quân đội kéo sang san phẳng tu viện, lôi cổ anh về Ba Lan trong xiềng xích, và sẽ tống giam anh vào ngục tối cho đến chết!

Stanislao đã viết lại cho cha một bức thư chan chứa sự kính trọng hiếu thảo nhưng vô cùng kiên định:

“Thưa cha, con luôn tôn kính và yêu mến cha hơn hết mọi người trên đời. Nhưng con phải vâng lời Thiên Chúa là Cha trên trời trước hết. Con đã bước theo tiếng gọi của Người, và con sẽ không bao giờ quay lui!”

Mười tháng sống trong nhà tập Sant‘Andrea ở Rôma là mười tháng anh sống trọn vẹn trong ngọn lửa tình yêu Chúa. Chàng thanh niên quý tộc vui vẻ nhận những việc hèn mọn nhất: rửa chén bát nơi nhà bếp, quét dọn nhà vệ sinh, phục vụ bàn ăn cho anh em.

Lòng yêu mến Chúa Giêsu Thánh Thể và Mẹ Maria nơi anh cháy bỏng đến nỗi mỗi khi cầu nguyện, lồng ngực anh như bốc hỏa, và người ta thường phải dùng những chiếc khăn ướt đắp lên ngực anh để làm dịu cơn sốt của tình yêu thiêng liêng!

Đầu tháng 8 năm 1568, Stanislao linh cảm thấy ngày về với Chúa của mình đã cận kề. Anh viết một bức thư ngắn gửi lên Đức Mẹ, xin Mẹ thương đón anh về trời đúng vào ngày lễ Mẹ Hồn Xác Lên Trời, 15 tháng 8. Anh luôn mang bức thư ấy trước ngực.

Ngày 10 tháng 8, sau một ngày phục vụ bệnh nhân, anh lên cơn sốt nặng. Các bác sĩ nghĩ đó chỉ là một cơn sốt mùa hè thông thường, nhưng Stanislao mỉm cười bảo rằng mình sẽ không bao giờ khỏi bệnh.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XIII đã long trọng tuyên thánh cho Stanislao Kostka vào ngày 31 tháng 12 năm 1726, cùng ngày với thánh Luigi Gonzaga. Hội Thánh mừng kính ngài vào ngày 13 tháng 11 hằng năm — Dòng Tên kính ngày 15 tháng 8. Ngài được đặt làm quan thầy của đất nước Ba Lan và của giới trẻ Công giáo.

Cuộc đời thánh Stanislao Kostka để lại một câu châm ngôn sống bất hủ:

“Tôi sinh ra để dành cho những điều cao cả hơn!”