Thánh Biển Đức

Từ hang đá thinh lặng ấy, ngài đã viết nên một cuốn Tu Luật ngắn ngủi nhưng tràn đầy sự khôn ngoan và quân bình. Cuốn Tu Luật ấy đã khai sinh nên mạng lưới hàng ngàn đan viện Biển Đức trải dài khắp châu Âu.

Nơi nào có đan viện của ngài mọc lên, nơi ấy đầm lầy được khai khẩn thành ruộng lúa, sách vở cổ điển được sao chép gìn giữ, người nghèo được nuôi nấng, và trật tự công lý được tái thiết.

Người cha vĩ đại ấy là Thánh Biển Đức thành Nursia, Benedetto da Norcia — người được muôn đời tôn kính là “Cha của phong trào đan tu Tây phương” và là Đấng Bảo Trợ của toàn cõi châu Âu.

Biển Đức sinh vào khoảng năm 480 tại Nursia, nay là Norcia, một thị trấn miền núi thuộc vùng Umbria nước Ý, trong một gia đình quý tộc có truyền thống đức tin vững vàng. Ngài có một người em gái song sinh đạo hạnh là thánh nữ Scholastica.

Khi đến tuổi thanh niên, ngài được cha mẹ gửi về kinh thành Rôma để theo học ngành luật và văn chương cổ điển. Thế nhưng, khi vừa đặt chân đến Rôma, Biển Đức bàng hoàng và ghê tởm trước lối sống trụy lạc, buông thả và suy đồi đạo đức của giới trẻ cùng trang lứa.

Ngài nhận ra rằng nếu tiếp tục chạy theo con đường học vấn trần tục này, ngài sẽ tự đánh mất chính linh hồn mình.

Tại đây, sau khi làm một phép lạ hàn gắn lại một chiếc rây bột bằng đất bị vỡ của người vú già khiến dân chúng bắt đầu kéo đến ca tụng, Biển Đức liền một mình trốn chạy sâu hơn nữa vào thung lũng Subiaco hoang vu, hiểm trở.

Tại Subiaco, Biển Đức gặp một đan sĩ đạo đức tên là Romanus. Vị đan sĩ này đã trao cho ngài một bộ tu phục bằng vải thô và chỉ cho ngài một hang đá tự nhiên cheo leo trên vách núi dựng đứng, gọi là Sacro Speco, Hang Thánh.

Suốt ba năm ròng rã, Biển Đức sống hoàn toàn cô độc trong hang đá ấy, không một ai hay biết ngoài đan sĩ Romanus. Thỉnh thoảng, từ mỏm đá phía trên, Romanus buộc một mẩu bánh mì vào đầu sợi dây thừng có gắn chiếc chuông nhỏ rồi dòng xuống hang cho ngài.

Tại nơi chốn thinh lặng tuyệt đối này, Biển Đức đã trải qua những cuộc chiến nội tâm dữ dội. Một lần nọ, hình bóng quyến rũ của một người phụ nữ ngài từng quen biết ở Rôma trỗi dậy mãnh liệt trong tâm trí, thiêu đốt ngài bằng những đam mê xác thịt đến nỗi ngài đã toan tính rời bỏ hang đá để quay về đời tục.

Tiếng thơm thánh thiện lan tỏa. Các mục đồng chăn cừu tìm thấy ngài; và sau đó, các đan sĩ của đan viện Vicovaro gần đó vì vừa mất bề trên nên đã nài nỉ xin ngài về làm viện phụ coi sóc họ. Biển Đức ban đầu từ chối vì biết lối sống của họ không hợp với ngài, nhưng trước lời nài ép, ngài đã nhận lời.

Ngài bình thản đứng dậy bảo họ:

“Xin Thiên Chúa tha thứ cho anh em; cha đã bảo trước là lối sống của cha không hợp với anh em mà!”

, rồi ngài thanh thản quay trở lại hang đá Subiaco.

Tại Subiaco, thanh niên từ khắp nơi đổ về xin theo ngài. Biển Đức đã tổ chức họ thành mười hai đan viện nhỏ, mỗi đan viện gồm mười hai đan sĩ dưới sự hướng dẫn của một viện phụ.

Thế nhưng, sự ghen ghét của một linh mục địa phương tên là Florentius — kẻ đã gửi bánh mì tẩm độc và đưa những phụ nữ dâm ô đến nhảy múa trước cửa đan viện để phá rối — đã khiến Biển Đức quyết định ra đi để đem lại sự bình an cho cộng đoàn.

Ngài đã đập tan bàn thờ ngẫu tượng, chặt phá khu rừng thiêng ô uế và xây dựng nên Đan viện Monte Cassino — cái nôi vĩ đại nhất của phong trào đan tu phương Tây.

Chính tại Monte Cassino, Biển Đức đã viết nên tác phẩm bất hủ: Tu Luật Thánh Biển Đức, Regula Benedicti, gồm bảy mươi ba chương ngắn.

Khác với những bản luật đan tu khắc khổ đến cực đoan của các đan sĩ Đông phương, Tu Luật của thánh Biển Đức tỏa sáng rực rỡ bởi sự khôn ngoan, chừng mực và quân bình nhân bản sâu sắc. Toàn bộ đời sống đan tu được tóm gọn trong câu châm ngôn lừng danh: “Ora et Labora” — Cầu nguyện và Lao động. Đan viện được coi như một “trường học phụng sự Chúa” và là một “mái ấm gia đình”, nơi viện phụ là người cha nhân từ nhưng nghiêm nghị, vừa biết nâng đỡ kẻ yếu đuối vừa biết sửa phạt kẻ cứng đầu. Đan sĩ phân chia một ngày sống vô cùng hài hòa: các giờ kinh nguyện phụng vụ chung, việc đọc và suy ngẫm Lời Chúa, và lao động chân tay hoặc trí óc. Ngài dành sự chăm sóc đặc biệt cho người già yếu, bệnh tật và khách vãng lai:

“Tất cả mọi khách lữ hành đến đan viện đều phải được tiếp đón như chính Đức Kitô!”

Lòng đạo đức và sự sáng suốt của thánh Biển Đức làm cho các bậc vua chúa cũng phải kính sợ.

Năm 542, Totila — vị vua bạo tàn của người Goth đang giày xéo nước Ý — nghe danh tiếng ngài, đã đến Monte Cassino để thử tài. Nhà vua cho một viên tướng mặc hoàng bào lộng lẫy dẫn đầu đoàn tùy tùng tiến vào đan viện giả làm vua.

Thế nhưng, vừa nhìn thấy viên tướng từ xa, Biển Đức đang ngồi đọc sách đã cất tiếng gọi lớn:

“Này con, hãy cởi bỏ bộ quần áo ấy ra, nó không phải của con đâu!”

Kinh ngạc và sợ hãi, vua Totila đích thân đến sụp lạy dưới chân ngài. Biển Đức nghiêm giọng quở trách nhà vua:

“Ngươi đã làm quá nhiều điều ác và gây ra bao tang tóc! Hãy chấm dứt sự bạo tàn! Ngươi sẽ tiến vào Rôma, sẽ vượt biển sang Sicilia, sẽ cai trị thêm chín năm nữa, và đến năm thứ mười ngươi sẽ phải chết!”

Người em gái song sinh của ngài là thánh nữ Scholastica cũng lập một đan viện nữ cách Monte Cassino không xa. Hằng năm, hai anh em chỉ gặp nhau một lần duy nhất tại một căn nhà nhỏ của đan viện để cùng đàm đạo về Nước Trời.

Vào lần gặp gỡ đầu năm 547, khi trời đã tối và Biển Đức toan đứng dậy trở về tu viện vì luật dòng nghiêm cấm đan sĩ ngủ đêm bên ngoài, Scholastica đã tha thiết xin anh ở lại. Thấy anh từ chối, người em gái gục đầu xuống bàn cầu nguyện trong nước mắt.

Lập tức, một cơn giông bão sấm sét kinh hoàng đổ ập xuống khiến Biển Đức không tài nào bước ra khỏi cửa! Ngài kinh ngạc bảo:

“Em đã làm gì thế này?”

Scholastica mỉm cười đáp:

“Em xin anh thì anh từ chối; em xin Chúa thì Chúa đã nhậm lời em ngay!”

Thánh Grêgôriô Cả sau này bình luận: người em gái đã làm được điều người anh không làm được, bởi vì bà đã yêu mến nhiều hơn!

Ba ngày sau, đang khi cầu nguyện trong phòng, Biển Đức nhìn thấy linh hồn em gái mình bay lên trời dưới hình một con chim bồ câu trắng tinh. Ngài sai anh em đi đón thi hài em về an táng trong chính ngôi mộ mà ngài đã chuẩn bị cho mình.

Chỉ ít lâu sau, cảm nhận được giờ chết đã đến, Biển Đức sai người mở cửa ngôi mộ của ngài. Ngài bị một cơn sốt cao hành hạ suốt sáu ngày.

Suốt gần một ngàn bốn trăm năm sau đó, phần mộ chung của hai anh em vẫn yên nghỉ nơi cung thánh Monte Cassino, cho đến một ngày định mệnh của thế kỷ hai mươi. Ngày 15 tháng 2 năm 1944, giữa Thế chiến thứ hai, hơn một trăm máy bay ném bom Đồng minh đã trút hơn một ngàn tấn bom xuống ngọn đồi, san phẳng gần như toàn bộ đan viện thành đống gạch vụn — trong khi trớ trêu thay, quân Đức khi ấy không hề đóng quân bên trong tu viện như tình báo Đồng minh lầm tưởng. Thế nhưng, giữa cảnh tàn phá kinh hoàng ấy, một quả lựu đạn rơi trúng ngay khu vực phần mộ của thánh Biển Đức và thánh nữ Scholastica đã không phát nổ! Sau chiến tranh, các đan sĩ đã tìm lại được thánh tích của hai anh em hoàn toàn nguyên vẹn giữa đống đổ nát, và công cuộc tái thiết đan viện kéo dài nhiều năm đã đưa Monte Cassino sống lại từ tro tàn.

Đức Giáo hoàng Phaolô VI đã long trọng công bố thánh Biển Đức là “Quan thầy chính của toàn cõi châu Âu” vào ngày 24 tháng 10 năm 1964 — cùng năm ngài đích thân đến Monte Cassino để cung hiến lại ngôi đan viện vừa được tái thiết sau chiến tranh, để ghi nhận công lao vô tiền khoáng hậu của các đan viện Biển Đức trong việc bảo tồn văn hóa, khai hoang đất đai và gầy dựng lại nền văn minh Kitô giáo cho lục địa này.

Chiếc huy hiệu Thánh Giá Biển Đức, Crux Sancti Patris Benedicti, với những chữ viết tắt của lời kinh trừ tà nổi tiếng: “Vade retro Satana” — Xatan, hãy lui ra phía sau! — đã trở thành dấu chỉ bình an, xua trừ ma quỷ được người tín hữu khắp nơi nâng niu đeo bên mình.

“Ora et Labora” — Cầu nguyện và Lao động — vẫn mãi là đôi cánh vững chãi nâng đỡ tâm hồn con người vượt qua mọi giông bão của thời cuộc.