Quan hứa với cha một chức thông ngôn trong triều, một cuộc sống yên ổn, nếu cha chịu bỏ đạo. Một chức quan cho một người ngoại quốc ốm yếu, đang bị truy lùng. Cha Hiền từ chối. Cha nói, mình đến đây không phải để phục vụ vua chúa trần gian.
Từ Ávila đến Cửa Hàn
José Fernández sinh năm 1775 tại vùng Ávila, Tây Ban Nha, quê hương của thánh nữ Têrêsa. Khi trưởng thành, anh gia nhập Dòng Đa Minh, chịu chức linh mục, rồi xin được sang vùng truyền giáo của tỉnh dòng Mân Côi.
Năm 1806, cha đặt chân lên Cửa Hàn, tức Đà Nẵng ngày nay. Cha học tiếng Việt, nhận tên Việt là Hiền. Một cái tên thật hợp với con người cha.
Ba mươi hai năm
Cha bắt đầu làm việc giữa những người chưa biết Chúa. Rồi cha phục vụ ở Kiên Lao và các chủng viện. Nhiều năm tháng, cha dạy dỗ, hướng dẫn những người trẻ, những người sẽ trở thành linh mục, thầy giảng, những người sẽ ở lại chăm sóc giáo dân khi các thừa sai không còn nữa.
Cha hiểu rằng sứ vụ truyền giáo không chỉ là những chuyến đi giảng đạo. Nó còn là xây dựng một Giáo Hội bản địa, có những người con Việt Nam chăm sóc đồng bào của mình.
Ba mươi hai năm, cha làm việc âm thầm như thế ở miền Bắc. Cha trở thành một trong những người đứng đầu các thừa sai Đa Minh ở đây.
Cơn bệnh giữa mùa bách hại
Cuối năm 1837, cuộc truy bắt dưới triều Minh Mạng ngày càng gắt gao. Đúng lúc ấy, cha Hiền lâm bệnh nặng. Cha phải tìm nơi trú ẩn, nhưng dân làng Quần Liêu sợ liên lụy, không dám chứa chấp một linh mục ngoại quốc.
Chính lúc ấy, cha Phêrô Nguyễn Bá Tuần, một linh mục Việt Nam đã bảy mươi hai tuổi, tìm đến bên cha, ở lại để dân làng yên tâm giúp đỡ. Rồi hai ông cha già cùng chạy trốn lên vùng đầm lầy Kim Sơn. Và cùng bị nộp cho quan.
Lời hứa về một chức quan
Quan biết cha Hiền thông thạo tiếng Việt, lại biết tiếng nước ngoài. Quan hứa sẽ thả cha, thậm chí cho cha làm thông ngôn cho triều đình, nếu cha bỏ đạo và bước qua thập giá.
Cha trả lời:
"Tôi đến đây không phải để phục vụ vua chúa trần gian này mà chỉ để rao giảng Đạo Đức Chúa Trời thôi."
Ba mươi hai năm trước, cha đã rời bỏ quê hương, gia đình, tất cả. Không phải để được làm quan ở một đất nước xa lạ. Mà chỉ để mang Tin Mừng đến cho những con người này.
Cha cũng không khai ra ai. Sau ba mươi hai năm ở miền Bắc, cha biết quá nhiều tên người, quá nhiều nơi chốn. Chỉ một lời của cha có thể làm hại cả trăm người. Cha giữ im lặng.
Ngày 24 tháng 7 năm 1838
Chín ngày sau khi cha Tuần, người bạn đã đến chăm sóc mình, qua đời trong ngục, ngày 24 tháng 7 năm 1838, cha José Fernández - Hiền bị xử chém tại Nam Định. Cha sáu mươi ba tuổi.
Cha được phong Chân phước năm 1900 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 24 tháng 7.
Một cái tên thật hợp
Cha Hiền. Người ta đặt cho cha cái tên ấy từ những ngày đầu đến Việt Nam. Và suốt ba mươi hai năm, cha đã sống đúng với cái tên: hiền lành, kiên nhẫn, lặng lẽ xây dựng.
Người ta có thể mua chuộc nhiều người bằng chức tước. Nhưng với người đã cho đi tất cả vì Chúa, không có chức quan nào đủ để đổi lấy.