Quan bắt cha bước qua thập giá. Cha không bước. Quan nghĩ ra cách khác: đưa ảnh Đức Mẹ ra, bảo cha xúc phạm. Ông cha già sáu mươi sáu tuổi cầm bức ảnh lên, và hôn. Rồi đòn roi đổ xuống.
Ơn gọi chín muộn
Đaminh Nguyễn Văn Hạnh sinh năm 1772 tại làng Năng A, tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, cậu xin vào Nhà Đức Chúa Trời, rồi được học ở chủng viện, và trở thành linh mục.
Năm 1826, khi đã ngoài năm mươi tuổi, cha còn khấn dòng Đa Minh. Ở cái tuổi mà nhiều người chỉ mong được nghỉ ngơi, cha lại bắt đầu một chặng đường mới, dấn thân sâu hơn nữa. Ơn gọi của cha không dừng lại ở một thời điểm, mà cứ lớn lên theo năm tháng.
Cha phục vụ giáo dân nhiều năm, lặng lẽ, bền bỉ, như bao linh mục khác thời ấy.
Chuyến đi bị phản bội
Năm 1838, cơn bách hại dưới triều Minh Mạng khiến cha phải liên tục đổi chỗ ở. Lúc ấy cha đang ở Quần Anh Hạ và dự định chuyển sang Trung Thành.
Có hai người hứa sẽ dẫn cha đi an toàn. Cha tin họ. Nhưng thay vì đưa cha đến nơi trú ẩn, họ đem cha nộp cho quan.
Thử nghĩ đến cảm giác của ông cha già lúc ấy: bị phản bội bởi chính những người mình tin tưởng giao mạng sống. Có lẽ cha đã nghĩ đến Chúa Giêsu trong vườn Cây Dầu, khi một môn đệ đến hôn Thầy để nộp Thầy.
Trước ảnh Đức Mẹ
Ngày 7 tháng 5 năm 1838, cha bị giải về Nam Định. Quan đòi cha bước qua thập giá. Cha từ chối.
Rồi quan cho đem ảnh Đức Mẹ ra, bắt cha phải xúc phạm. Có lẽ quan nghĩ, đó chỉ là hình một người đàn bà, chắc cha sẽ dễ làm hơn.
Nhưng cha Hạnh là tu sĩ Đa Minh, dòng tu gắn bó với kinh Mân Côi, với lòng yêu mến Đức Mẹ. Cha cầm bức ảnh lên, đưa lên môi và hôn.
Quan nổi giận, cho đánh cha rất nặng.
Những đồ vật thánh mà giáo dân vẫn dùng để cầu nguyện hằng ngày, tượng thánh giá, ảnh Đức Mẹ, giờ trở thành công cụ để thử lòng người ta ở công đường. Và cha Hạnh đã biến chính khoảnh khắc thử thách ấy thành một cử chỉ yêu mến.
Bảy Mẫu, ngày 1 tháng 8
Bản án được gửi về kinh đô, và cuối tháng 6 thì được vua chuẩn y. Ngày 1 tháng 8 năm 1838, cha Đaminh Hạnh bị xử chém tại pháp trường Bảy Mẫu, Nam Định. Cùng ngày ấy, một ông cha già khác là cha Bênađô Vũ Văn Duệ cũng bị xử.
Thi hài cha ban đầu được chôn ngay tại nơi xử, sau đó được chuyển về Lục Thủy.
Cha được phong Chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong Hiển Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988. Ngày kính riêng của cha là 1 tháng 8.
Một nụ hôn
Có những cử chỉ nói được nhiều hơn mọi lời lẽ. Cha Hạnh không để lại một bài giảng nào được ghi chép. Nhưng người ta nhớ mãi hình ảnh ông cha già cầm ảnh Đức Mẹ lên hôn giữa công đường.
Ngày nay, mỗi lần lần hạt Mân Côi, mỗi lần nhìn lên ảnh Đức Mẹ, chúng ta có thể nhớ đến cha Hạnh. Và tự hỏi: lòng mến của mình đối với Mẹ có đủ sâu để không bao giờ phản bội, dù ở bất cứ hoàn cảnh nào?